محسن وزیری مقدم

محسن وزیر مقدم(نقاش؛ مجسمه ساز؛ محقق و مترجم)

محسن وزيرى مقدم( متولد 5 مرداد ١٣٠٢- تهران) پس از اخذ ديپلم كشاورزى(١٣٢١) تحصیلات خود را در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران ادامه داد. تحقیقات آکادمیک ابتدایی وی بیشتر بر تأثیر مکتب امپرسيونيسم و پست امپرسيونيسم بر موضوع و فورم در آثار ونگوگ متمرکز بوده است. وی در سال ١٣٣٠ نخستین نمايشگاه انفرادى خود را در محل انجمن ايران_آمريكا در تهران برگزار نمود و سه سال بعد(1333) با هدف ادامه ی تحصیل در دانشکده هنرهای زیبای شهر رم، ايران را به مقصد ایتالیا ترک نمود.
تحقیقات هنری وزیری مقدم در این دوره(1338-1333) بر تحلیل دو جریان انفرماليسم اروپايى و نقاشى اكشن آمريكايى متمرکز بوده است. وی با تحلیل این دو جریان هنری در پس زمینه ی دیگر جنبش های هنر مدرن، به رویکردی در نقاشی نزدیک گردید که این هنر را فراسوی بازسازى واقعيت عينى؛ به مثابه خلق هنری در می یابد. وی پس از برگزاری نمایشگاه هایی از نقاشی های تمثیلی اش در گالری Porto Nuovo شهر رم(ارديبهشت ١٣٣٤) و شهرهای دوسلدورف و مونيخ آلمان(1334)، در سال ١٣٣٥ با شرکت در كلاس هاى توتى شَالویّا؛ نقاش شهیر ایتالیایی، آشنایی اش با هنر انتزاعى را عمق بخشید و در تصويرگری انتزاعی و خلق فضاهاى بصرى مهارت یافت. وی نخستین آثار انتزاعی اش را هم زمان با جنبش معاصر پرسش از نسبت ماده در نقاشی انتزاعی و رد قلم بر آن، در فاصله زمانی سال های 7-1336 خلق نمود. با تمرکز تجربه و تحقیقات هنری وزیری مقدم بر ماده ی اثر انتزاعی؛ بهار ١٣٣٧ ایده ی نقاشی شنی در ذهن وی متولد گردید. او در ادامه با یافتن تکنیک های اجرایی این ایده و استفاده از انواع مختلف شن خالص یا آمیخته با رنگ بر سطح بوم، شماری از قوی ترین آثار انتزاعی خود را خلق نمود و توجه برجسته ترین منتقدان هنری ایتالیا را به آثار خود جلب کرد(1341-1337)؛ به نحوی که، موزه ی هنر مدرن نیویورک با خرید یکی از آثار وی، نام وزیری مقدم را در کنار دیگر سرآمدان هنر مدرن جای داد(1342).
وی در ادامه با هدف انتقال دانش و تجربیات هنری خود به دانشجویان ایرانی، به ایران بازگشت و ضمن تدریس در دانشکده ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران؛ کتب ارزنده ای نظیر روش طراحی و راهنمای نقاشی را نیز در راستای اهداف آموزشی خود تألیف و منتشر نمود(1359).
وزیری مقدم به موازات فعالیت های آموزشی این دوره، آثار نقش برجسته ی تک بعدی بر آلومینیوم و آهن (1346-1345) و تندیس های چوبی ثابت (1347) و متحرک خود را نیز خلق نمود(1348). این تندیس ها الهام بخش فورم های تیز و منحنی در نقاشی های فیگوراتیو دهه ی50 وی بودند.
آثار وزیری مقدم در دو دهه 30 و 40؛ علاوه بر نمایشگاه های انفرادی در شهرهای رم، میلان و فلورانس ایتالیا؛ و مونیخ و دوسلدورف آلمان، در دوسالانه ی هنر ونیز(١٣٣٦،١٣٣٨،١٣٤٠،١٣٤٢) و تهران(١٣٣٨،١٣٤٠) و Sao Paulo برزيل(١٣٤٠) و Quadrienale شهر رم(١٣٣٨)؛ به همراه موزه ى هنر مدرن نيويورك(١٣٤٢) و جشن هنر شیراز(١٣٤٧) به نمایش گذاشته شدند و جوایزی نظیر جایزه ی مسابقه ی بين المللى هنر وِرونا(١٣٣٧) یا مداد طلايى Sente(١٣٤٠) را از آن خود ساختند.
پس از نقل مکان دائمی وزیری مقدم و همسر و دو فرزندش به ایتالیا(١٣٦٣)، وی در آثار دهه ی ٧٠ خود بر فورم های خوشنویسی ایرانی و خطوط مینیمالیستی متمرکز گردید و متعاقباً، بار دیگر در آثار خود به ترکیبات انتزاعی بازگشت. وی در این دوره، فعالیت های آکادمیک خود را با شرکت در سلسله سخنرانی هایی در دانشگاه های ایران(1378) ادامه داد و علاوه بر آن، کتاب ذهن و کار Paul Klee اثر Whatchman را نیز به فارسی ترجمه نمود. علی رغم عارضه ای که وزیری مقدم را تا مرزهای نابینایی پیش برد(1381)، وی از تکاپوی هنری خود باز نایستاد و با یافتن شیوه ای شخصی از پاشیدن رنگ، آثار آکرولیک خود را خلق نمود و نمايشگاهى به همراهی Gerhard Richter در موزه ی هنر هاى معاصر تهران برگزار نمود. این نمایشگاه عنوان”هنرمند ايرانى برتر قرن” را برای وزیری مقدم به همراه داشت(خرداد ١٣٨٢). وزیری مقدم همچنان به فعالیت هنری خود ادامه داده و آثار وی در اقصی نقاط جهان به نمایش گذاشته می شود. نمایش مجسمه ی اشكال در حركت؛ به همراه یکی از نقاشى های شنى مجموعهMOMA در نمايشگاه ايران مدرن در نيويورك(1391) و نمایش همان مجسمه در نمايشگاه هنر معاصر Corpo Artevida در ريودوژانيروی برزيل(تابستان ١٣٩٢) نمونه هایی از این دست است.
رویکرد وزیری مقدم به فضا؛ به مثابه بن مایه ی ثابت و اصلی آثارش، همواره منتقدان هنری وی نظیر آرگان، آلبرتو موراويا، پيِر رِستانى ، بِويلاكوا، مِرنا، پِنسا بِنه و… را به تحسین واداشته است. وی بر پایه ی این تم ثابت و اصلی، جستجوى تجربه های نوین بصری از اشكال و رنگ ها در فضا را تا زمان حاضر پی گرفته است.